Tại sao có ngày nhuận?

Ngày 29/2 chỉ xuất hiện sau 4 năm và được gọi là ngày nhuận. Vậy tại sao có ngày nhuận? Tại sao lại ngày nhuận đó lại rơi vào tháng 2?

Trái đất một năm quay quanh mặt trời là 365 ngày và 1/4 ngày. Với quy ước mỗi năm có 365 ngày nên dương lịch sẽ chênh với thời gian thực là 1/4 ngày, nghĩa là sau 4 năm thì dương lịch dư một ngày và sẽ có một năm nhuận một ngày. Năm nhuận đó theo quy ước rơi vào tháng 2, tức là có 29 ngày.

Cách tính ngày nhuận thì ta xem năm dương lịch nào chia hết cho 4 thì năm đó sẽ nhuận, trừ những năm có tận dùng là 00 thì phải chia hết cho 400, ví dụ năm 1700, 1800, 1900. Điều này có nghĩa nếu em bé nào sinh ra vào ngày 29/2 thì phải 4 năm sau mới có sinh nhật.

Tại sao có Năm nhuận?

Khi sử dụng âm dương lịch như một số nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam thì một chu kỳ quay của Mặt Trăng quanh Trái Đất là khoảng 29,53 ngày nên một năm âm lịch chỉ có khoảng 354 ngày (làm tròn). Và sau một vài năm âm lịch thì được bổ sung một tháng (tháng nhuận) để đảm bảo năm âm lịch tương đối phù hợp với chu kỳ của thời tiết, là yếu tố phụ thuộc vào chu kỳ quay của Trái Đất xung quanh Mặt Trời.

Cách tính ngày nhuận, tháng nhuận, năm nhuận
Cách tính ngày nhuận, tháng nhuận, năm nhuận

Năm nhuận

Năm nhuận chính là cách mà người ta gọi cho một năm Dương lịch có ngày nhuận, hoặc năm Âm lịch có tháng nhuận.

  • Theo dương lịch, là năm chứa một ngày thừa ra (ngày 29/2).
  • Theo âm dương lịch, là năm chứa tháng thứ 13.

Nguyên nhân chủ yếu do sự khác biệt trong cách tích của hai loại lịch, một loại theo chu kỳ Trái Đất quay quanh Mặt Trời và một theo chu kỳ Mặt Trăng xoay quanh Trái Đất.

Cách tính năm nhuận

Theo Dương Lịch

Muốn biết năm Dương lịch nào là năm nhuận thì ta chỉ cần lấy số năm đó đem chia cho 4 không dư thì năm đó là năm Dương lịch có nhuận tháng 2 thêm 1 ngày thành 29 ngày. Vì thông thường tháng 2 Dương lịch chỉ có 28 ngày mà thôi.

Ví dụ: Năm 2016 thử xem có phải năm nhuận không? Ta lấy số năm Dương lịch 2016 chia cho 4 thì vừa đúng 504 lần. Như thế là năm 2016 là năm có ngày nhuận.

Nhưng cũng có ngoại lệ đối với nguyên tắc này vì một năm dương lịch ngắn hơn 365, 25 ngày một chút. Những năm chia hết cho 100 và cũng chia hết cho 400 thì mới xem là năm nhuận. Ví dụ, 1600 và 2000 là các năm nhuận nhưng 1700, 1800 và 1900 không phải năm nhuận. Tương tự như vậy, 2100, 2200, 2300, 2500, 2600, 2700, 2900 và 3000 không phải năm nhuận nhưng 2400 và 2800 là các năm nhuận. Theo nguyên tắc này thì trung bình một năm có 365 + 1/4 − 1/100 + 1/400 = 365,2425 ngày, tức là 365 ngày 5 giờ 49 phút và 12 giây.

Theo Âm lịch

Một tuần trăng dài khoảng 29,5 ngày. Tính ra một năm âm lịch với một năm âm lịch 12 tháng sẽ có tổng cộng 354 ngày (29,5 x 12 = 354 ngày). Làm cho, một năm âm lịch sẽ ít hơn một năm dương lịch thông thường là 11 ngày (354 + 11 = 365 ngày). Con số này sau 3 năm liên tiếp sẽ bị thiếu tới 33 ngày (11×3 = 33 ngày). Và thường sau khoảng 3 năm, người ta sẽ phải thêm vào một tháng nhuận theo lịch âm để cân bằng so với tiết, mùa và dương lịch.

Tuy nhiên khi các năm cộng dồn dần, năm âm lịch vẫn bị chậm hơn so với năm dương lịch. Do đó, các nhà thiên văn và làm lịch đã quyết định tạo ra một chu kỳ tính toán 19 năm. Chu kỳ 19 năm bao gồm: 228 tháng dương lịch (19 x 12 = 228 tháng) và 235 tháng âm lịch. Như vậy sẽ thừa ra 7 tháng chênh lệnh giữa lịch âm và lịch dương (228 + 7 = 235).

Phương pháp thêm 7 tháng nhuận trong 19 năm. 19 năm dương lịch là 6939,60 ngày; 19 năm âm lịch là 6939,69 ngày, như vậy hai cách tính lịch này thời gian 19 năm chỉ lệch nhau khoảng 2 giờ, như vậy là khá chính xác và tương đồng nhau.

Bảng cung cấp thông tin chi tiết tháng năm nhuận
Bảng cung cấp thông tin chi tiết tháng năm nhuận

Năm 2018 có phải là năm nhuận?

  • Tháng 2/2018 không có ngày 29, vậy năm 2018 không phải năm nhuận Dương lịch.
  •  Năm 2018 không có 13 tháng nên năm Mậu Tuất 2018 không phải là năm nhuận Âm lịch.

Dựa vào cách tính năm nhuận thì: Năm 2018 chia 19 sẽ bằng 106 và dư 4 nên năm Mậu Tuất không phải là năm nhuận. Vì năm 2018 không phải là năm nhuận nên tất nhiên là không có tháng nhuận.

Năm nhuận tiếp theo là năm nào?

Dựa theo cách tính năm nhuận: Năm nhuận = lấy năm dương chia (:) 19

Nếu kết quả có số dư là một trong các số: 0, 3, 6, 9 hoặc 11, 14, 17 thì năm Âm lịch đó có tháng nhuận.

Cho nên dựa vào cách tính trên thì năm nhuận tiếp theo sẽ là năm 2020, 2023, 2025, 2028, 2031 …